Oener Koefeest

Tradities, zo zegt een spreekwoord, is niet de as bewaren, maar het vuur brandend houden. Het Oener Koefeest toont de kracht van de traditie. In een dorp waar de tijd geen vat op lijkt te hebben en waar nieuw niet beter is.

Het Oener Koefeest is een jaarlijks terugkerend feest in het Veluwse boerendorp Oene. Een veemarkt, warenmarkt, rommelmarkt, landbouwmechanisatietentoonstelling, motorcross, alles wordt uit de kast gehaald [1]. Dit jaar werd het voor de 163e keer georganiseerd [2]. Iedereen doet mee, van groot naar klein. Oenenaren noteren aan het begin van het jaar de datum van het Koefeest in hun agenda. Op het feest spelen koeien de hoofdrol. Ze zijn van alle kanten te bewonderen en worden gelauwerd vanwege hun uiterlijk en prestaties.

Opgewonden

Dit jaar waren wij er te gast – een weekje Veluwse bossen kan ik iedereen aanraden. Met mijn geklede schoen viel ik uit de toon tussen de klompen en laarzen. Ze zullen wel gedacht hebben: weer een toerist uit de stad. Getooid met fotocamera, net als de Chinezen in Kinderdijk. Komen ons bekijken!

Maar ze waren alleszins hartelijk. Op de rommelmarkt bij de Hervormde Kerk – in fraai Romaanse bouwstijl – werden boeken verkocht voor een paar centen. Hier kom je met een pinpas of creditcard niet ver. Vis en snacks vonden gretig aftrek, geen bezoeker ging met een lege maag naar huis. In de tent met de koeien werden kinderen aangemoedigd kalfjes te aaien en ook de koeien werden geliefkoosd door bezoekers. Het was pais en vree alom en de najaarslucht vulde zich met opgewonden stemmen en de zoete geur van verse koeienvlaai.

Matig applaus

Af en toe werden een aantal koeien in een ring opgesteld. Voortgetrokken door soms jonge boerenknechtjes, werden ze aan het publiek en een jury getoond. Die keken naar beengebruik, aanhechting van de uiers en vorm van het lijf. Een vleeskeuring in de letterlijke zinne des woords, zelf noemen ze het liever veekeuring.

Voor een leek als ik werden koeien in onbegrijpelijke taal geëvalueerd. Duizelingwekkende getallen passeerden de revue, maar 75.000 liter melk zegt mij niet veel – en dat zegt alles over mij. Maar de dames en heren buiten de kring knikten goedkeurend. Er werd zachtjes details over de koeien en vooral hun eigenaren uitgewisseld. Sommige koeien kregen een onderscheiding opgespeld. Wat opviel was dat het applaus maar matig was. Alsof ze wilden zeggen: de beste koe ís de beste koe, daar voegt een applaus niets aan toe. Veluwnaren zijn niet zo uitbundig. Na de veekeuring tikte de oude boer naast mij op zijn pet, groette de ‘buitenlander’ en keerde huiswaarts.

Even buiten het dorp verzamelde de jeugd zich rond een weiland waar gecrost werd. Auto’s, motors en wat niet al streden op het parcours om de hoogste plaatsen op het ereschavot. Het wedstrijdcommentaar galmde uit de speakers, over de velden, het domein van de zwijnen en herten in. Brullende motoren, opspattend modder, strijdlust van coureurs, hier werd strijd geleverd zoals Oenenaren dat graag zien. De lichte regen scheen niemand te deren, decorum telt hier niet.

Nieuw

In het dorp bediende iemand een afstandsbediening waarmee hij een spiksplinternieuwe BMW kon laten rijden. Men keek er meewarig naar. Een zelfrijdende auto? Wie niet werkt, zal niet eten. Liever zelf achter het stuur. In een weiland stonden landbouwvoertuigen uit de vorige eeuw opgesteld. En misschien ook nog wel uit de eeuw daarvoor, wie zal het zeggen? Een aantal oudere boeren stond bij een tractor te praten. Waarschijnlijk hadden ze het niet over de brief die de landbouwminister recent naar de Kamer stuurde. De minister stelt dat evenwichtig en verantwoord gebruik van meststoffen van belang is [3]. Niet dat ze het daar niet mee eens zijn in Oene, integendeel, maar Den Haag is zo ver weg. En Brussel nog verder.

Wat hier telt zijn de koeien, de akkergrond, de ‘peppels’ – zoals ze die kennen uit hun jeugd. Oene kent nieuwbouw, maar als je er bent, zie je dominee Doornenbal nog op zijn Solex de huisbezoeken afleggen, terwijl dat toch 50 jaar geleden is. De oude bossen omsluiten het dorp en cultiveren een levensgevoel en -geluk dat mensen van buiten Oene vreemd is. En vreemd zal blijven.

Nieuw telt hier niet. Er stonden maar weinig nieuwe tractoren opgesteld. En natuurlijk, de marketing op de warenmarkt draaide op volle toeren, maar Oenenaren laten zich niet gek maken. Laat bezoekers zich maar vergapen aan de hebbedingetjes en tierlantijntjes van marskramers uit den lande; wellicht aten oude Oenenaren in hun huizen stokvis, met boterjus en rijst. Zoals het hoort. Zoals het was en zal zijn.

Het was verre van de laatste editie van het Oener Koefeest.

[1] Bron: https://oenerkoefeest.nl/oenerkoefeest.nl/
[2] Bron: https://veluweland.nl/lokaal/oener-koefeest-druk-bezocht-504340
[3] Bron: https://www.rijksoverheid.nl/regering/bewindspersonen/carola-schouten/documenten/kamerstukken/2018/10/23/kamerbrief-over-moties-en-toezeggingen-mestbeleid